रामप्रसाद धिताल

  • माधवनारायणकाे एकमहिने कठाेर व्रत

    काठमाडौं उपत्यकाका दुई स्थानमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म माधवनारायणको व्रत चल्छ। एक काठमाडौंको साँखुस्थित शालीनदी किनार र अर्को भक्तपुरको हनुमानघाटमा। विशेषगरी यो व्रतको महत्त्व नेवार समुदायमा छ। साँखु र भक्तपुर यसै पनि नेवारी जातिको बसोबास भएको क्ष...

  • सनातन धर्ममा भाग्य र कर्म

    सनातन वैदिक हिन्दु धर्मले आफ्ना अनुयायीलाई ‘कर्ममा नभई भाग्यवादमा विश्वास गर्न लगाउने’ आलोचना खेप्दै आएको छ। पुराणका पण्डित र ज्योतिषशास्त्रीहरूले फैलाउँदै आएका केही अफवाहका कारण वैदिक धर्मले भाग्यमा भर पर्ने र कर्मलाई महत्त्व नदिने भान पर्नु स्वभाविक पनि...

  • स्वस्थानी व्रतकथाको सन्देश

    पौषशुक्ल पूर्णिमादेखि घर घरमा स्वस्थानी व्रतकथा वाचन तथा श्रवण गर्ने क्रम चलिरहेको छ। त्यही स्वस्थानी व्रतकथाका विभिन्न प्रसंगलाई लिएर आलोचना गर्नेहरूले ‘अहिलेको समयअनुसार अव्यावहारिक व्रत’, ‘महिला हिंसा गर्न उक्साउने ग्रन्थ’ जस्ता टिप्पणी गर्ने गरेका ...

  • चाडपर्वको खानपान : संस्कृति मात्र होइन स्वास्थ्यरक्षा पनि

    सनातन परम्परामा विशेषगरी जाडो, गर्मी र वर्षा गरी तीन ऋतुको व्यवस्था छ। साथै यीसँगै जोडिएर आउने वसन्त, ग्रीष्म र हेमन्तको उल्लेख पाइन्छ। यसरी कालगणनाका लागि वर्षमा ६ ऋतुको व्यवस्था गरिएको छ। ऋतुअनुसारको जीवनचर्या अपनाउने र त्यसअनुसारको खानपान गर्ने गरे स्वास्थ्य रक्षा हु...

  • पुराणका प्रसंग : कथा सुन्ने, सार ग्रहण गर्ने

    सञ्चार माध्यममा सनातन धर्मका देवता ऋषि, महापुरुषहरू नै भ्रष्ट भएको, तिनले पितृसत्तालाई प्रश्रय दिएको, नारीहिंसाको सुरुआत गरेको वा त्यसलाई बढावा दिएको लगायतका आलोचना पढ्न र सुन्न पाइन्छन्। त्यस्ता भ्रष्टहरूलाई देवता, महापुरुष वा ऋषि मानेर तिनीहरूको अनुकरण गर्ने कि न...

  • दरबारमा बसेर राणाशासनको विरोध गर्न 'पिँजडाको सुगा'

    पूर्वीय दर्शनलाई आत्मसात गर्दै आफ्ना रचनामार्फत मानिसमा आध्यात्मिक चेतना भर्ने र सरस रूपमा नैतिक सन्देश प्रवाह गर्ने कविको रूपमा परिचित छन्– लेखनाथ पौड्याल (१९४१–२०२२)। गण्डकी अञ्चलको कास्की अर्घौ अर्चलेमा पं. दुर्गादत्त र वसुन्धरादेवीको जेठा छोरा पौड्याललाई न...

  • सनातन परम्परामा नामकरण संस्कार

    नाम ब्रह्माण्डमा रहेका कुनै पनि सजीव वा निर्जीव वस्तुको पहिचान हो। नाम लिनेबित्तिकै कुनै पनि वस्तुको स्वरूप मस्तिष्कमा आउँछ। मानिसकै सन्दर्भमा पनि कुनै व्यक्तिको नाम लिँदा उसको मुहार आँखामा घुम्न थाल्छ। नदेखेकै भएपनि नामकै आधारमा मान्छेको स्वरूप यस्तो होला भन्ने अनुमान लग...

  • पशुपतिनाथमा शतबीज छर्न जाँदै हुनुहुन्छ?, थाहा पाउनुस् यी कुरा

    पितृका नाममा शतबीज छर्ने दिनका रूपमा चिनिन्छ, मार्ग कृृष्ण पक्षको चतुर्दशी तिथि। अघिल्लो दिन अर्थात् त्रयोदशीका दिन शुद्ध भई साँझ शिवालय पुगेर पितृका नाममा दीप बाली रातभर जाग्राम बस्ने चलन छ। बिहान सबेरै बत्ती नदीमा सेलाएर स्नान गरी शिवालयमा शतबीज छर्ने चलन छ।  ...

  • संस्कृत लेखौँ, बोलौँ तर शुद्ध

    सन्दर्भ–१  नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः। न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः।। आत्मालाई न त हतियारले काट्न वा छिनाउन सक्छ न त आगोले नै डढाउन। न पानीले भिज्छ न हावाले नै यसलाई सुकाउन सक्छ। श्रीमद्भागवत गीता (२।२३) को श्लोकको...

  • पेशागत समस्याको समाधान शिक्षामा खोजौँ

    शिक्षा व्यापारिक भयो, सानै उमेरमा भौतिकताको दौड सिकायो, नैतिकताबाट टाढै राख्यो, जीवन सिकाएन भन्ने गुनासो सुनिन्छ। प्रविधिका कारण विश्वमा अनेक किसिमका चामत्कारिक उपलब्धि हासिल भएको देखिए पनि शिक्षाको गुणस्तरमा ह्रास आइरहेको छ। वैज्ञानिक, चिकित्सक, अभियन्ता (इन्जिनियर),...

  • तिहारमा गाइने खैँजडी भजन

    तिहारमा द्यौसी भैलोसँगै विशेषगरी क्षत्रीबाहुन बसेको समाजमा तिहारदेखि ठूलीमा द्यौसी भैलौसँगै खैँजडी भजन गाउने चलन छ। नेपाली साहित्यमा लोकभजनको नामले प्रचलित खैँजडी भजनमा प्राय क्षत्रीबाहुन समुदायका व्यक्तिहरू सहभागी हुने भएपनि दर्शक र श्रोताको रूपमा समाजका सबै समुदा...

  • पुरुषार्थमा विश्वास राख्नेलाई मात्र दिन्छिन् लक्ष्मीले साथ

    औँसी तिथि देवपूजाका लागि उपयुक्त मानिँदैन। यसलाई पितृको सम्झना गर्ने वा श्राद्धादि कर्म गर्ने दिनका रूपमा लिइन्छ। पितृको सम्झना गर्दा शान्त भएर गर्नुपर्छ। देवपूजा गर्दा शंखघण्ट, डमरुलगायत बजाएर उत्सव मनाइन्छ। तर वर्षका १२ मध्ये कार्तिक कृष्ण अमावास्या (औँसी) मा देवता (देवी)...

  • धर्मशास्त्रमा छैन काग र कुकुरतिहार, खुवाउनुपर्छ प्रत्येक दिन

    काठमाडौं : नेपाल र भारतबाट प्रकाशित पञ्चांगहरूले सोमबार 'यमपञ्चक' सुरु भएको बताएका छन्। यमपञ्चकको पहिलो दिन सोमबार कागतिहार र मंगलबार कुकुरतिहार उल्लेख गरिएको छ। तिहार पौराणिक पर्व भए पनि कागतिहार र कुकुरतिहार मनाउने चलन एक शताब्दीभन्दा केह...

  • आशीर्वादको अर्थ

    आश्विन शुक्ल पक्षको दशमी अर्थात् विजयादशमीको दिन नौ दिनसम्म आराधना गरिएकी नवदुर्गाको पूजा विसर्जन गरी मान्यजनको हातबाट लगाइने प्रसाद (टीका र जमरा)को ठूलो महत्त्व छ। उत्तिकै महत्त्व छ, मान्यजनले दिने आशीर्वाद वा आशिर्वचनको। आशीर्वाद अर्थात् आफूभन्दा सानाको कल्याणको कामना व...

  • के हो फूलपाती? अाज किन भित्र्याइन्छ दशैँघरमा?

    काठमाडौंबाट हालै प्रकाशित एक दैनिक अखबारमा एक विद्वानले ‘सप्तमीका दिन बेलपत्र, धानको गाभा, अनारको डाँठ, अदुवाको बोट, कच्चु, उखु, केरा आदि नौ प्रकारका पल्लवहरू दशैँघरमा लग्ने कार्यलाई फूलपाती भित्र्याउने भनिन्छ’ लेखेका छन्। बजारमा पनि विभिन्न बोटबिरुवा...

  • नवरात्र र विजयादशमी

    पुराणअनुसार वर्षमा चारवटा नवरात्रका विधान छन् तीमध्ये शारदीय (आश्विन शुक्ल पक्षमा पर्ने) र (वासन्ती चैत्र शुक्ल पक्षमा पर्ने) प्रचलनमा छन्। नेपाली सनातनीहरूले शारदीय नवरात्रलाई महत्त्व दिन्छन्। हाम्रो धार्मिक आध्यात्मिक साँस्कृतिक सामाजिक र आर्थिकलगायत विभिन्न पक्षसँग यसले तादाम्य...

  • जिम्मेवारहरू कर्तव्यच्यूत : न कानुनको भर न त रह्यो धर्मको डर

    सन्दर्भ–१ गत साउन ११ गते कञ्चनपुर  की १३ वर्षीया निर्मला पन्त हराइन्। खोजीका लागि परिवारले प्रहरीमा उजुरी गर्‍यो तर बेवास्ता गरियो भोलिपल्ट दिउँसो बलात्कारपछि हत्या गरी हत्या भएको अवस्थामा फेला परिन् तर प्रहरी प्रमाणहरूलाई कुशलतापूर्वक संग्रह गरेन। ...

  • पितृदेवो भव

    नेपाली सनातन धर्मावलम्बी बहुल समाजमा भाद्रकृष्ण औशी तिथिमा पिता अर्थात् बुबा (बाबु) को सम्मान–सत्कार गरिन्छ। पुराणादि ग्रन्थमा ठ्याक्कै यसै दिन पिताको सम्मान गर्ने सन्दर्भ पाइँदैन। पितृसँग सम्बन्धित तिथि भएकाले औँसीमा श्राद्ध आदि कर्म गर्ने विधान भने पाइन्छ। पहिले पहिले...

  • किन लगाउने जनै?, किन गर्ने रक्षाबन्धन?

    श्रावण शूक्ल पूर्णिमा। नेपाली समाजमा यो दिन जनैपूर्णिमा वा रक्षाबन्धनको नामले प्रचलित छ। यो दिन बिहान सबेरै पवित्र तलाउ वा नदीमा गएर विधिपर्वक स्नान गरी कश्यप, भरद्वाज, अत्रि, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि र वशिष्ट गरी सप्तर्षिहरूलाई तर्पण दिइन्छ। यी ऋषिहरूको विधिपर्वक आवाह...

  • साउने सोमबारको व्रत शास्त्रीय कि 'फेसन?'

    नेपाली हिन्दु धर्मावलम्बीहरूले साउनको सोमबारको व्रत अघिल्लो साता सुरु गरे। त्यही व्रत भारतीय हिन्दु धर्मावलम्बीहरू यो सोमबार सुरु गर्दैछन्। नेपालीहरूले साउन ७, १४, २१ र २८ गते साउने सोमबार मनाउँदा भारतीयहरूले १४, २१, २८ र भदौ ४ गते मनाउँदैछन्। एउटै धर्म। एउटै स&z...

सामाजिक संजाल

सम्पर्क

थाहा खबर प्रा. लि.
सुमार्गी बी कम्प्लेक्स
बबरमहल- ११, काठमाडौं, नेपाल

इमेलः
समाचार विभाग: इमेल-thahakhabar16@gmail.com
फोन : ९७७-१- ४२६१९४१
बिज्ञापनः फोन- ९७७-१-४२६३४५४/९८४१३०४३९१ (प्रेम)
इमेल: ad@thahakhabar.com

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक: तीर्थ कोइराला
सूचना विभाग दर्ता नं.: ७७८/२०७४-७५

[विस्तृत]