रामप्रसाद धिताल

  • औंसी र कुशेऔंसी

    ग्रहगणनाअनुसार सूर्य र चन्द्रमा एउटै राशिमा पर्ने दिनलाई औंसी भनिन्छ। शास्त्रमा औंसीका दुई भेद बताइएका छन्। प्रातकाल सूर्योदयभन्दा पहिले चन्द्रमा रेखास्वरूपमा देखिए 'सिनीवाली' भनिन्छ। चन्द्रमाको अवशेष नै नदेखिने औंसी 'कुहू' हो। ज्योतिषशास्त्रअनुसार प्रत्येक त...

  • भगवान् कृष्णलाई किन सम्झिने?

    सनातन धर्मग्रन्थहरूका अनुसार भगवान् विष्णुका आठौं अवतार मानिएका भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भाद्र कृष्ण अष्टमीको मध्यरातमा भएको हो। पुराणहरूका अनुसार बुधबार र रेवती नक्षत्रको संयोगमा भगवान् विष्णु मानवरूपमा धर्तीमा अवतरित भएका हुन्। कृष्णपक्षको कालो रातमा कंसको कालकोठरीमा ज...

  • के हो ग्रहण?

    ज्योतिषशास्त्र र खगोलविज्ञान अध्ययन गर्ने अथवा यो विषयमा रुचि राख्नेहरूलाई सोमबारको रात महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। चान्द्रमानको पात्रोअनुसार पूर्णिमा तिथि रहेको यो दिन खण्डग्रास चन्द्रग्रहण लाग्दैछ। पञ्चांगहरूका अनुसार सोमबार राति ११:०७ मिनेटमा ग्रहण सुरु (स्पर्श) हुनेछ। १२:०६ ...

  • नागपञ्चमी : नाग वा सर्पप्रति आत्मीयता दर्शाउने दिन

    प्रकृतिको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा सनातन धर्मावलम्बीहरूको मौलिक पहिचान हो। प्रकृतिका हरेक वस्तुको पूजा आराधना एवं प्रत्येक तत्वमा भगवानको स्वरूप देख्नु हाम्रो विशिष्ट पक्ष पनि हो। प्रकृतिका हरेक पदार्थलाई देवताको स्वरूप मानेर पूजा गर्नुको उद्देश्य हरेकको म...

  • नेपाली संस्कृतिमा साउने संक्रान्ति र सोमबार

    साउने संक्रान्तिसँगै  नेपालीहरूका अधिकांश चाडपर्व आउने भएकाले पनि नेपाली संस्कृतिमा यसको विशेष महत्त्व छ। सूर्य कर्कट राशिमा पुग्ने र दक्षिणायन हुने कारण ज्योतिष तथा धर्मशास्त्रमा यो दिनको महत्त्व छ।  संक्रान्ति, राशि र अयन प्रचलनमा रहेको सौरमानको पात्रोअनुस...

  • आदिकवि भानुभक्तको भाषारामायण र फुटकर रचनाको महत्त्वपूर्ण संस्करण

    काठमाडौैं : आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको सेरोफेरोमा नेपालीभाषी धेरैले उनी र उनका कृतिको गुणगान गर्छन्। केही कवि–लेखकहरूले उनको आलोचना गरेको पनि सुनिन्छ। त्यसमध्ये कतिपयले अत्यन्त अनुचित ढङ्गले अयथार्थ आलोचना गरेको पनि पाइन्छ।  विभिन्न समयक...

  • चेलालाई चरित्रनिर्माणमा लगाउने नै वास्तविक गुरु

    चलनचल्तीको पात्रोअनुसार आषाढशुक्ल पूर्णिमालाई गुरुपूर्णिमा भनिन्छ। यो दिन ज्ञान दिने गुरुको पूजा गर्ने वा सम्मान गर्ने परम्परा छ। यसै दिन पुराणका रचयिता महर्षि व्यासको जन्मजयन्ती मनाइन्छ। गुरुपूर्णिमामा अहिले गरिनेजस्तो विधान भने वेद, पुराण आदि शास्त्रमा पाइँदैन। स्वाद्ध्...

  • किन संकटमा पर्दैछ संस्कृत ?

    भारतमा विभिन्न पक्षको आक्रमण भएपछि वेद, स्मृति, पुराणलगायतका संस्कृत विद्याको प्रचार प्रसार तथा सरक्षण संवर्धन नेपालमा हुँदै आएको थियो। लिच्छविकाल संस्कृतभाषाको विकासमा उन्नतकाल भएको विद्वानहरु बताउँछन्। विभिन्न मन्दिर तथा ऐतिहासिक स्थलमा रहेका शिलालेखहरूले यस कुरा...

  • आमाको महिमा

    मातृदेवो भव। पितृदेवो भव। आचार्यदेवो भव। तैत्तिरिय उपनिषद्का यी वाक्यका सामान्य भाव हुन्छ– आमा, बाबु र गुरु देवतासरह हुन् । वा यिनलाई देवतासरह व्यवहार गर/गर्नुपर्छ। जन्म दिने आमा, संस्कार दिने बाबु र विद्या दिने गुरु यी ३ जनाप्रति संधै अनुगृहीत रहने सनातन धर्म&...

  • भूकम्पमा ३ घण्टासम्म घरले थिचिएका भट्टराई भन्छन्, 'शरीर नै लठ्ठीजस्तो भा'थ्यो'

    सिन्धुपाल्चोकको इन्द्रावती गाउँपालिका– (साविक बाडेगाउँ–३ वित्तलब) का मेघनाथ भट्टराई १२ वैशाख २०७२ को दिन पनि सबेरै उठे। शनिवारको दिन। घरबाट करिब एक घण्टाको दूरीमा रहेको विद्यालयमा जानुपर्ने थिएन। तर त्यो दिन उनले कसैलाई दिएका थिए। हतपत ओछ्यानबाट उठ...

  • नयाँ वर्षको सेरोफेरो

    विक्रम संवत्अनुसार २०७४ को पहिलो दिन अर्थात् वैशाख १ गते। नेपालमा विभिन्न जातजातिका संस्कृति मात्र होइन सरकारी पात्रो नै विक्रम संवत्अनुसार चलेको छ। विक्रम संवत् हटाएर ईश्वी संवत्लाई प्रयोगमा ल्याउनुपर्छ भन्ने आवाज पनि विभिन्न समयमा उठ्दै आएको छ। सरकारी कामकाजको पात्रो विक्...

  • बिस्केटमा रमाउँदै उपत्यकाका नेवार समुदाय

    विक्रम संवत्अनुसारको नयाँ वर्षको स्वागतका लागि तयारी भइरहँदा काठमाडौं उपत्यका र वरपरका नेवार समुदायलाई बिस्केट जात्राको चटारो छ। भक्तपुर, थिमि (ठिमी), नगदेश, बोडे र काठमाडौंको टोखालगायत क्षेत्र अहिले बिस्केटको माहोलमा रमाइरहेको छ। यी क्षेत्रमा मात्र नभई नेवारी बस्ती ...

  • आठ वर्षपछि फेरि ‘देउता’ बन्दै बुद्धकृष्ण

    बोडे (भक्तपुर) : चार पटक जिब्रो छेडाएर आठ वर्षअघि ‘अब पुग्यो’ भनेर बसेका बोडेका बुद्धकृष्ण बाग श्रेष्ठ नयाँ वर्षमा फेरि त्यसैका लागि तयार हुँदैछन्। काठमाडौंबाट करिब १३ किलोमिटर टाढा रहेको बोडेमा बिस्केट जात्राअन्तर्गत प्रत्येक वर्ष वैशाख २ गते जिब्रो छेडाउ...

  • किन गर्ने भगवान् रामको आराधना?

    वैदिक धर्ममा उल्लेख आत्मज्ञान गर्ने मार्गको अनुसरण वा पालना गर्न नसक्नेहरूका लागि ‘भक्ति मार्ग’को बाटो बताइएको छ। भक्ति मार्गअन्तर्गत लीलापुरुषको गुणकीर्तन गर्ने र उनीहरूमा भएका उत्तम गुणहरू आफूमा विकसित गराउने प्रयास गरिन्छ। यस्तै लीलापुरुषको आराधना वा गुणकीर्...

  • मानिसभित्रको आसुरी भाव हटाउन होली

    हिरण्यकश्यपु, महर्षि कश्यप र दीतिका पुत्र तर आसुरी स्वरूपका प्रतीक। कठोर तपस्याबाट खुशी भएर ब्रह्माजीले हिरण्यकश्यपु(हिरण्यकश्यप) लाई वरदान दिए, ‘मानव, पशु वा कुनै  शस्त्र अस्त्रले तिमीलाई मार्न सक्ने छैन। दिनमा वा रातमा, घरभित्र वा घरबाहिर कुनै पनि स्थानमा तिमी ...

  • महाशिवरात्रि र पशुपतिनाथ

    ज्योतिष शास्त्रअनुसार चतुर्दशी तिथिका स्वामी हुन्, शिव। प्रत्येक पक्षको चतुर्दशीलाई शिवको उपासना गर्ने तिथिका रूपमा लिइन्छ। पुराणहरूअनुसार तीमध्ये पनि फाल्गुण कृष्ण चतुर्दशी विशेष मानिन्छ। त्यसैले यस दिनलाई महाशिवरात्रि भनिन्छ।  शिवपुराणअनुसार सृष्टिको समयमा फाल्गुण...

  • आफ्नै शैलीको प्रेम र प्रेमपर्व

    रामप्रसाद धिताल पश्चिमाले मनाउने ‘भ्यालेन्टाइन डे’ को अनुकरण गर्दै नेपालमा पनि एक डेढ दशकयता प्रेम\प्रणय दिवस मनाउने चलनले व्यापकता पाएको छ, विशेषगरी किशोर\युवा जमातमा। एक दिवसीय मात्र हो र, साताव्यापी विभिन्न क्रियाकलापसँगै अन्त्यमा प्रेम दिवस आउ...

  • कसरी गर्ने सरस्वतीको आराधना?

    चलनचल्तीको पात्रोअनुसार बुधबार माघ शुक्ल पञ्चमी। विद्याकी अधिष्ठात्री देवी सरस्वतीको उपासना गर्ने दिन। देवीभागवत महापुराणको नवम स्कन्ध चतुर्थ अध्यायमा माघ शुक्ल पञ्चमीमा गरिने सरस्वती पूजाबारे उल्लेख छ। यसै दिन(बालबालिकालाई) विद्यारम्भ गराउने निर्देश पनि छ। श्रीपञ्चमी पनि भ...

  • सनातन हिन्दु धर्मशास्त्रको क्रम

    सनातन समाजमा वैदिक धर्मशास्त्रको क्रमसम्बन्धी विषयमा अन्योल रहेको पाइन्छ। धर्म–कर्म, संस्कार, आचार–व्यवहार आदिको निर्णय गर्न निर्णयसिन्धु, धर्मसिन्धुजस्ता ग्रन्थलाई आधार मानिँदै आएको छ। यी लगायत पछि बनेका ज्योतिषीय ग्रन्थको आधारमा समेत महत्वपूर्ण निर्णय गरिँदै आएको छ...

  • स्वस्थानी व्रत : आध्यात्मिक दृष्टिले हेरे सन्देशयुक्त

    नेपाली सनातन समाजमा स्वस्थानी व्रत बिहीबार शुरु भएको छ। यो हिन्दू नेपाली समाजको मौलिक व्रत हो। भारतीय हिन्दूहरूमा स्वस्थानीको व्रत वस्ने र कथा सुन्ने प्रचलन छैन। यो व्रत लिने चलन पहिले नेपाली नेवारी समाजमा मात्र थियो। व्यापारिक सिलसिलामा उनीहरू देशका कुनाकन्दरा पुग्ने ...

सामाजिक संजाल

सम्पर्क

थाहा खबर प्रा. लि.
मुक्तिश्री टावर
नयाँ बानेश्वर, काठमाडौं, नेपाल

इमेलः
समाचार विभाग: news@thahakhabar.com
बिज्ञापनः ad@thahakhabar.com
फोन : ९७७-१- ४७८६५६२

थाहा मिडिया ग्रुप

थाहा गणितको शुत्र होइन । कुनै मन्त्र पनि होइन । थाहा त चेतनाको त्यो झिल्को हो जसले हाम्रो दृष्टिलाई फराकिलो बनाउंँछ, हाम्रो विचारलाई उघारो बनाउँछ, हाम्रो कामलाई ठिक बनाउँछ र हाम्रो जीवनलाई थप सहज बनाउँछ । थाहा एउटा प्रकृया हो ... [विस्तृत]