रामप्रसाद धिताल

  • प्रणय दिवस र पुराणका प्रेम प्रसङ्ग

    प्रेम र विवाह एकअर्काका परिपूरक हुन् भन्ने मान्यता छ, पूर्वीय परम्परामा। प्रेमपछिको विवाह वा विवाहपछिको प्रेम भन्ने भनाइ पनि छ। पूर्वीय परम्परामा दुवै किसिमको व्यवस्था भएको बुझिन्छ। धर्मशास्त्रमा बताइएका ८ प्रकारका विवाहमध्ये ब्राह्म, आर्ष, प्राजापत्य र दैव लाई उत्कृष्टको कोटिमा...

  • किन मनाइँदैछ त्रयोदशीकै दिन महाशिवरात्रि ?

    काठमाडौं : नेपाल, भारतलगायत विश्वभरका हिन्दु धर्मावलम्बी मंगलबार महाशिवरात्रि मनाउँदैछन्। पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिबाट स्वीकृति लिई प्रकाशित पात्रोहरूमा मंगलबार राति १०:५० सम्म त्रयोदशी रहने र त्यसपछि चतुर्दशी लाग्ने उल्लेख छ। बुधबार राति १२:४४ सम्म चतुर्दशी ...

  • के अनुसरण गर्ने भगवान् शिवको ?

    ध्यानमग्न रूपमा बसेका शिवजीको शान्त स्वरूप। घाँटीमा सर्पको माला र कम्मरमा बाघको छाला भिरेर भूत, प्रेत, पिशाच साथमा लिई हिँड्ने शिवजी। अर्कातिर जटा पछारेर वीरभद्र र महाकालीजस्ता शक्ति उत्पन्न गर्ने उनको रौद्र रूप। तपाइँ भगवान् शिवको कुन रूप मन पराउनुहुन्छ? कुन रूपको अनुस...

  • 'सेलिब्रेटी'को सम्बन्धविच्छेद र सनातन संस्कृति

    बजारमा 'सेलिब्रेटी' (मनाेज गजुरेल र मीना ढकाल)को सम्बन्धविच्छेदको खबर ओझेलमा परिसकेको छैन। उनीहरूको वैवाहिक सम्बन्ध टुंगिएको खबरले गत साता अखबार, अनलाइन र युट्युब रंगिए। मिडियाका लागि त 'सेलिब्रेटी'का बोली व्यवहार मसला होलान्। 'डिभोर्स' त ...

  • आज लाग्दैछ खग्रास चन्द्रग्रहण, काठमाडौंबाट देखिनेछ यस्तो

    काठमाडौं : बुधवार साँझ खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्दैछ। ५: ३२ बजे सुरु हुने यो ग्रहण काठमाडौंमा भने ५: ५५ देखि देख्न सकिने नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका सहप्राध्यापक जयन्त आचार्यले बताए। ‘नेपालमा आज ग्रहण लागेरै चन्द्रमा उदाउनेछ’, ‘यसलाई ग्रस्तोदित चन्द्रग्रहण ...

  • 'स्वस्थानी व्रतको साङ्गे बुधबार नै'

    काठमाडौं : माघ शुक्ल पूर्णिमा। एक महिनादेखि चलिरहेको स्वस्थानी व्रत सम्पन्न गर्ने दिन। बुधबार साँझ खग्रास चन्द्रग्रहण परेका कारण श्रद्धालुहरू अन्योलमा छन्। ‘स्वस्थानी व्रत सक्नुहुन्छ कि हुँदैन? बुधबार नभए कहिले गर्ने?’ भन्नेमा अन्योल छ उनीहरूमा। ग्रहण लाग...

  • माघे संक्रान्तिको महत्त्व

    नेपाली संस्कृतिमा सबै जातजातिले ठूलो महत्त्वका साथ मनाउँछन्– माघे संक्रान्ति। माघे संक्रान्तिलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ। सनातन धर्माबलम्बीहरू बिहान सबेरै उठेर नदी, तलाउजस्ता पवित्रस्थलमा स्नान गरी देवपितृहरूलाई तर्पण गर्दछन्। माघे संक्रान्तिमा ब्राह्मण, पुरोहितहरूबाट...

  • सनातन धर्म र नेवारी संस्कृति

    सनातन धर्मअन्तर्गत श्रीस्वस्थानीको व्रत चलिरहेको छ, जसमा सनातन धर्मावलम्बीले भन्दा नेवार समुदायकाले बढी निष्ठाका साथ व्रत बस्छन्। काठमाडौंको उत्तरपूर्वी क्षेत्र शालीनदीमा चलिरहेको माधवनारायण व्रत, जहाँ स्वस्थानीको व्रत बस्ने अधिकांश नेवार समुदायका छन्\हुन्छन्। यो व्रतको आधार पुर...

  • स्वस्थानी व्रत र कथा

    हरेक वर्ष पौष शुक्ल पूर्णिमामा सुरु गरी माघशुक्ल पूर्णिमासम्म स्वस्थानीको व्रत बस्ने र पूजा गर्ने परम्परा छ, नेपाली सनातन समाजमा। एक महिनासम्म मध्याह्नमा महादेव र श्रीस्वस्थानी परमेश्वरीको पूजा आराधना र स्वस्थानीको माहत्म्य वाचन वा श्रवण गरिन्छ। व्रत अवधिभर चोखोनितो गरी मध्...

  • वैदिक नयाँ वर्ष : के हो वैदिक संवत्?

    शुक्लपक्षको प्रतिपदा पारेर वैदिक धर्मका अनुयायीहरू सोमबार नयाँ वर्ष मनाउँदैछन्। वैदिक पात्रोअनुसार संवत् ५०८३ सुरु भएको हो। वैदिक कालगणना चान्द्रमानमा आधारित भएकाले नयाँ वर्ष ठ्याक्कै यही मितिमा पर्छ भन्ने हुँदैन। सौरमानले वास्तविक उत्तरायण लाग्ने दिन अर्थात् पुस ७ गते शु...

  • किन छरिन्छ पशुपतिनाथ क्षेत्रमा शतबीज ?

    सनातन धर्मअन्तर्गत पर्ने थुप्रै चाडपर्वमध्ये बालाचतुर्दशीको विशेष महत्त्व छ। चान्द्रमानको पात्रोअनुसार प्रत्येक वर्ष हेमन्त ऋतुको मार्ग कृष्ण चतुर्दशीमा पर्ने बालाचतुर्दशीलाई शतबीज रोपण पर्व भनिन्छ।  बालाचतुर्दशी विशेषगरी पितृहरूको उद्धारको निम्ति उनीहरूको सम्झन...

  • यस्तो हुन्छ भाइटीकाको विधि, दिदीबहिनी नहुनेले के गर्ने?

    प्रचलित पात्रोमा कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कार्तिक शुक्ल द्वितीयासम्मको अवधिलाई यमपञ्चक उल्लेख गरिएको पाइन्छ। यसैले तिहार पनि कागतिहारमा शुरु भएर भाइटीकाका दिन सकिने बताइन्छ।  कृषि पशुपालन र व्यापारसँग सम्बन्धित रहेर कृष्ण चतुर्दशीदेखि शुक्ल प्रतिपदा तीन दिनसम्म उ...

  • कुकुरको पूजा किन र कसरी गर्ने ?

    द्वापरयुगको झण्डैझण्डै अन्त्यतिर सत्यवादी राजा युधिष्ठिर राजपाट नाति परिक्षितलाई सुम्पेर रानी द्रौपदी र चारभाइसहित ‘महाप्रस्थान’को यात्रामा लागे। चार भाइ र द्रौपदी पालैपालो युधिष्ठिरसँगबाट छुट्दै गए। जान पाएनन्। युधिष्ठिरको एक मात्र साथी थियो, कुकुर। जब स्वर्गब...

  • विजयादशमी, टीका, जमरा र आशीर्वाद

    विजया– विजयी बनाउने। १०– पूर्ण अंक। दशमी– पूर्ण तिथि। विजयको कामना लिएर त्रेता युगमा रामचन्द्रले विधिपूर्वक नवरात्र व्रत गरेको सन्दर्भ देवीभागवतको पञ्चम स्कन्ध, ३० औं अध्यायमा आउँछ। त्यहाँ दशमीका दिन पूजा विसर्जन गरी देवीको प्रसाद लगाई भगवान् राम विजयय...

  • नवरात्रमा शक्तिपीठ दर्शन किन?

    बडादशैंअन्तर्गत नवरात्रभरि भवानी दुर्गाका नौ स्वरूपको विशेष पूजा आराधना गर्ने परम्परा छ। विधिपूर्वक घटस्थापना गरिएका दसैघर वा शक्तिपीठहरूमा नवदुर्गाअन्तर्गतका शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी चन्द्रघण्टा, कुष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी कलरात्रि, महागौरी र सिद्धिधात्रीका साथै महाकाली म...

  • आश्विन कृष्ण पक्षमा किन सम्झिने पितृलाई?

    भाद्रशुक्ल पूर्णिमादेखि आश्विन कृष्ण औँसी वा आश्विनकृष्ण प्रतिपदादेखि आश्विन शुक्ल प्रतिपदासम्मका सोह्र दिनको अवधिलाई नेपाली सनातन समाजले सोह्रश्राद्धको नामले बुझ्छ। सोह्र दिनसम्म श्राद्ध गरिने भएकाले बोलीचालीमा सोह्रश्राद्ध भनिए पनि यस अवधिलाई पितृपक्ष भनिन्छ। पर्व (औँसी) ...

  • तिजबारे केही भ्रम र वास्तविकता

    नेपालमा सञ्चारमाध्यमको व्यापकतासँगै सर्वसाधारणमा सनातन हिन्दू संस्कार, संस्कृति र चाडपर्वमा समेत विभिन्न भ्रम फैलाइएको देखिन्छ। विज्ञको सट्टा अल्पज्ञान भएकाहरूसँग बुझ्ने र सबैभन्दा सजिलो मानिएको प्रविधि इन्टरनेटलाई आधार मान्ने गरेका कारण कतिपय तथ्य गलत पर्ने गरेका छन्। यसैगर...

  • औँसी र कुशेऔँसी

    ग्रहगणनाअनुसार सूर्य र चन्द्रमा एउटै राशिमा पर्ने दिनलाई औँसी भनिन्छ। शास्त्रमा औँसीका दुई भेद बताइएका छन्। प्रातकाल सूर्योदयभन्दा पहिले चन्द्रमा रेखास्वरूपमा देखिए 'सिनीवाली' भनिन्छ। चन्द्रमाको अवशेष नै नदेखिने औँसी 'कुहू' हो। ज्योतिषशास्त्रअनुसार प्रत्येक त...

  • भगवान् कृष्णलाई किन सम्झिने?

    सनातन धर्मग्रन्थहरूका अनुसार भगवान् विष्णुका आठौं अवतार मानिएका भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भाद्र कृष्ण अष्टमीको मध्यरातमा भएको हो। पुराणहरूका अनुसार बुधबार र रेवती नक्षत्रको संयोगमा भगवान् विष्णु मानवरूपमा धर्तीमा अवतरित भएका हुन्। कृष्णपक्षको कालो रातमा कंसको कालकोठरीमा ज...

  • के हो ग्रहण?

    ज्योतिषशास्त्र र खगोलविज्ञान अध्ययन गर्ने अथवा यो विषयमा रुचि राख्नेहरूलाई सोमबारको रात महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। चान्द्रमानको पात्रोअनुसार पूर्णिमा तिथि रहेको यो दिन खण्डग्रास चन्द्रग्रहण लाग्दैछ। पञ्चांगहरूका अनुसार सोमबार राति ११:०७ मिनेटमा ग्रहण सुरु (स्पर्श) हुनेछ। १२:०६ ...

सामाजिक संजाल

सम्पर्क

थाहा खबर प्रा. लि.
मुक्तिश्री टावर
नयाँ बानेश्वर, काठमाडौं, नेपाल

इमेलः
समाचार विभाग: news@thahakhabar.com
फोन : ९७७-१- ४७८६५६२
बिज्ञापनः ad@thahakhabar.com
फोन : ९७७-१-४७८६१९८ ९८४१३०४३९१ (प्रेम) / ९८१८३४३६६९ (विनय)

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक: तीर्थ कोइराला
सूचना विभाग दर्ता नं.: ७७८/२०७४-७५

[विस्तृत]